Matcha ceremonialna czy kulinarna? Którą wybrać do latte, a którą do wypieków?

Matcha ceremonialna pochodzi z pierwszego zbioru i pije się ją z wodą, a kulinarna – ze zbiorów późniejszych. Jak wskazuje nazwa, najlepiej sprawdzi się jako składnik wypieków lub deserów. Podpowiadamy, jak wybrać dobrą matchę.

Najważniejsze informacje:

• Matcha z wcześniejszych zbiorów zawiera większą ilość prozdrowotnych substancji, takich jak L-teanina i katechiny, niż matcha z późniejszych zbiorów.

• Im wcześniejszy zbiór, tym wyższa cena matchy.

• Do picia z wodą najlepiej wybrać matchę ceremonialną.

• Do latte wystarczy matcha średniej klasy.

• Matcha kulinarna nadaje się wyłącznie do wypieków, słodyczy i dań z matchą.

Czym jest matcha?

Matcha to zmielone na proszek listki Camellia sinensis. Krzewy, z których powstaje, uprawia się metodą zacieniania, dzięki czemu wytwarzają więcej chlorofilu, decydującego m.in. o intensywnym zielonym kolorze, aminokwasów, które wpływają na słodki, umamiczny smak herbaty i mającej działanie relaksujące L-teaniny.

Od tenchy do matchy

Rośliny zaczyna chronić się przed słońcem na trzy tygodnie przed zbiorami. Natomiast zaraz po nich ich listki poddaje się parowaniu, a następnie suszeniu. Usuwa się z nich łodygi i nerwy, a po oczyszczeniu tenchę – bo tak nazywa się je przed rozdrobnieniem – mieli na proszek, by zamieniła się w matchę. Herbata tencha jest dostępna w niewielu sklepach, ponieważ przede wszystkim wykorzystuje się ją do produkcji matchy. Co ciekawe, jej przygotowanie jest nieco trudniejsze niż przygotowanie innych herbat liściastych ze względu na to, że unosi się na powierzchni wody.

Efekt matchy

Pijąc matchę, spożywamy liście herbaty w całości, dzięki czemu dostarczamy do organizmu znacznie większą ilość składników odżywczych niż pijąc klasyczny napar. Matcha zawiera również dużo kofeiny, bo aż 40-135 mg w 200 ml (dokładna ilość zależy od tego, ile gramów proszku zostanie użytych do przygotowania napoju). Jednak dzięki dużej zawartości L-teaniny (ok. 10-40 mg w 200 ml) pobudzenie trwa długo i nie kończy się gwałtownym spadkiem energii ani nie wywołuje nerwowości, czego można doświadczyć po wypiciu kawy.

Picie matchy przynosi wiele zdrowotnych korzyści, ale ilość zawartych w niej składników odżywczych różni się w zależności od jakości i klasy wybranej przez nas herbaty.

Czym jest ceremonial grade, daily grade i culinary grade?

Określenia ceremonial grade, daily grade i culinary grade, które znajdują się na opakowaniach matchy wielu producentów, nie są urzędowo certyfikowanymi klasami, a po prostu nazwami marketingowymi. Jeśli chcesz mieć pewność, jakiej jakości matchę kupujesz, nie sugeruj się wyłącznie nimi. Dowiedz się, skąd pochodzi dana herbata i z listków którego zbioru powstała. Jeśli masz taką możliwość, koniecznie sprawdź jej kolor, aromat i smak.

Jak rozpoznać dobrą matchę?

Dobra matcha ma intensywny zielony kolor. Jej smak jest delikatny, nieco słodki i umamiczny, a zapach – słodkawy, świeży, trawiasty. Proszek o bledszym kolorze i z wyczuwalną goryczką nada się do spożycia raczej jedynie, jeśli będzie jednym ze składników dania lub napoju. Warto również zwrócić uwagę na inne kwestie – m.in. to, jak zapakowana jest herbata oraz czy posiada certyfikat świadczący o jej organiczności.

Kupując matchę pochodzącą z Japonii, zwłaszcza z prefektur Kioto i Kagoshima, mamy większe szanse, że wybraliśmy produkt dobrej jakości. Liczne opady, dobrze nasłonecznione wzgórza i tworzące się między nimi mgły, które chronią delikatne listki krzewów przed mrozem sprawiają, że na tych terenach panują idealne warunki do uprawy tej zielonej herbaty. To właśnie stamtąd pozyskujemy matchę Moya, która zaraz po zmieleniu jest szczelnie pakowana i w małych partiach wysyłana do Europy.

 

Czym różni się matcha ceremonialna z pierwszego zbioru od matchy kulinarnej ze zbiorów późniejszych?

Matcha z pierwszego zbioru różni się od matchy ze zbiorów późniejszych ilością składników odżywczych, kolorem oraz smakiem, a co za tym idzie, zastosowaniem i ceną. Listki, z których powstaje, są zbierane wiosną i zawierają najwięcej mającej działanie relaksujące L-teaniny oraz antyoksydantów, co przekłada się na prozdrowotne działanie matchy. Każdy kolejny zbiór posiada mniejszą ilość tych substancji, ale to która matcha będzie dla nas najlepszym wyborem, tak naprawdę zależy od tego, w jaki sposób chcemy ją spożywać. Do picia z wodą najlepiej wybrać matchę z wyższej półki, do latte i innych napojów wystarczy matcha z drugiego zbioru, a w kuchni najlepiej sprawdzi się matcha późniejsza – kulinarna.

Rodzaje matchy Moya

W Moya znajdziesz cztery rodzaje matchy: Moya Matcha Luksusowa, Moya Matcha Tradycyjna, Moya Matcha Codzienna i Moya Matcha Kulinarna. Choć pierwsza z wymienionych ma trzykrotnie więcej L-teaniny od tej drugiej, to Moya Matcha Tradycyjna będzie dla wielu osób najlepszym wyborem, ponieważ dobrze smakuje zarówno z wodą, jak i z dodatkami, a jej cena jest nieco niższa niż cena Matchy Luksusowej. To również najczęściej wybierana matcha przez osoby, które dopiero rozpoczynają przygodę z tą herbatą ze względu na jej uniwersalność oraz zbalansowany smak z wyczuwalną przyjemną goryczką.

Porównaj rodzaje matchy Moya

	Moya Matcha Luksusowa	Moya Matcha Tradycyjna	Moya Matcha Codzienna	Moya Matcha Kulinarna
Zbiór	I	I i II	II i III	III
Zastosowanie	Ceremonia herbaciana, do picia z wodą	Ceremonia herbaciana, do picia z wodą, do matcha latte i innych napojów z matchą	Do matcha latte i innych napojów z matchą, wypieków, deserów	Do wypieków, deserów i wyrobów cukierniczych
Smak	Lekko słodki z łagodnym posmakiem umami	Zbalansowany, z lekką nutą goryczki	Herbaciany z wyraźną goryczką	Wyraźnie herbaciany z intensywną goryczką
Kolor	Intensywny zielony	Zielony	Jasnozielony	Oliwkowy
Cena za gram	Ok. 2,50-3,00 zł	Ok. 2,00 zł	Ok. 1,00-1,50 zł	Ok. 50 gr

Matcha na wiele sposobów

Matchę tradycyjnie pije się z wodą, a najpopularniejszymi metodami jej przygotowywania są usucha i koicha, czyli „słaba herbata” i „gęsta herbata”. Współcześnie matchę podaje się również z napojami roślinnymi, mlekiem, tonikiem lub sokami oraz dodatkami, np. pulpą owocową.

Usucha

Usucha ma łagodny smak i to ją pije się na co dzień. By przygotować idealną usuchę, odmierz 2 g matchy na ok 60-70 ml wody o temperaturze nie wyższej niż 80°C (im chłodniejsza woda, tym delikatniejszy smak herbaty). Następnie za pomocą chasenu, czyli bambusowej miotełki do matchy, wykonuj energiczne ruchy w kształcie litery N lub Z do momentu, aż powierzchnię herbaty pokryje gładka pianka. Gdy matcha jest gotowa, możesz dolać do niej jeszcze wody wedle uznania. Usucha może również stanowić bazę do napojów takich jak matcha latte.

Koicha

Koicha jest znacznie intensywniejsza i umamiczna w smaku od usuchy, a jej konsystencja przypomina syrop. Taką herbatę podaje się podczas tradycyjnych ceremonii herbacianych. Do jej przygotowania wykorzystuje się znacznie więcej proszku – odpowiednie proporcje wynoszą ok. 4 g matchy na 30-40 ml wody o temperaturze 80°C. Przygotowując koichę, wykonuj wolniejsze ruchy chasenem niż przygotowując usuchę. Ta herbata nie powinna się pienić, tylko przypominać roztopioną czekoladę.

Jak przygotować matcha latte?

By przygotować matcha latte, odmierz 3 g matchy i wymieszaj za pomocą bambusowej miotełki, spieniacza lub shakera z 50 ml wody. Następnie dolej 150 ml napoju roślinnego lub mleka. Warto mieć na uwadze, że kazeina, czyli główne białko w krowim mleku może wchodzić w reakcję z katechinami znajdującymi się w matchy i tym samym osłabić jej działanie. Dlatego herbatę tę poleca się pić np. z napojami roślinnymi – owsianym, kokosowym, grochowym, migdałowym czy ryżowym.

Jaką matchę wybrać do matcha latte?

Do przygotowywania matcha latte optymalnym wyborem jest matcha z drugiego zbioru. Mleko i napoje roślinne nie tylko zabielają kolor, ale również przykrywają herbaciany smak, dlatego wyraźna goryczka matchy średniej klasy pozwoli go zachować. Ponadto taka herbata jest znacznie tańsza. Droższą matchę ceremonialną z pierwszego zbioru warto przeznaczyć do picia z wodą, by w pełni cieszyć się jej smakiem i właściwościami.

Sprawdź, ile gramów matchy potrzebujesz na filiżankę

	Usucha	Koicha	Matcha latte
Ilość matchy	Ok. 2 g	Ok. 4 g	Ok. 3 g
Ilość wody	60-70 ml	30-40 ml	50 ml + ok. 150 ml mleka lub napoju roślinnego

Matcha w kuchni

Matchę można spożywać nie tylko w formie napoju. Herbata ta jest również świetnym dodatkiem do dań. Dodana w odpowiedniej ilości, gwarantuje intensywny zielony kolor oraz herbaciany, słodki, umamiczny posmak i aromat. Co więcej, można wykorzystać ją nie tylko w cukiernictwie, ale także jako dodatek do potraw wytrawnych oraz sosów, np. matcha mayo.

Wytrawne dania z matchą

Matcha świetnie pasuje do ryb i ryżu (w końcu jest składnikiem herbaty Matcha Iri Genmaicha!), można dodać ją do tempury, ciasta makaronowego, gnocchi, hummusu, pesto czy masła. Urozmaici bowl z warzywami i tofu, a nawet zupę i owsiankę. A wymieszana z solą (lub cukrem), zamieni się posypkę, którą można oprószyć ciastka, czekoladę czy rybę.

Jaką matchę wybrać do wypieków i dań z matchą?

Do przygotowywania wypieków i dań z matchą najlepiej sprawdzi się matcha kulinarna. Pochodzi z późniejszych, letnich zbiorów i posiada wyrazistą goryczkę, dzięki czemu nadaje daniom wyraźnego herbacianego posmaku. Matchę ceremonialną można natomiast użyć np. do dekoracji lub lekkiego, niesłodkiego kremu – jest delikatna w smaku i intensywnie zielona.

Sprawdź, ile gramów matchy potrzebujesz do przygotowania poszczególnych deserów

Do przygotowania wypieków z matchą potrzeba średnio 6-10 g herbaty na 250 g mąki, do sernika – 8-15 g na 1 kg masy serowej, a do lodów – 5-10 g na 500 ml. To, ile dokładnie herbaty użyjemy, zależy od tego, jak intensywny smak i kolor chcemy uzyskać. Należy pamiętać, że matcha blaknie pod wpływem pieczenia, dlatego warto mieć to na uwadze, dobierając jej odpowiednią ilość do ciasta.

	Ciasta i ciastka	Sernik	Lody
Ilość matchy	6-10 g	8-15 g	5-10 g
Ilość innych składników	250 g mąki	1 kg masy serowej	500 ml bazy do lodów

Jak przechowywać matchę?

By matcha nie straciła swojego koloru ani właściwości, należy przechowywać ją w szczelnym opakowaniu i chronić przed wilgocią. Miejsce, w którym stoi, powinno być suche, ciemne i chłodne, dlatego matchę, podobnie jak inne herbaty, zaleca się trzymać w lodówce.

Jeśli posiadasz specjalny pojemnik na matchę natsume, pamiętaj, by nie trzymać w nim herbaty długo, ponieważ nie jest szczelny i może ona zwietrzeć. Natsume służy jako element ceremonii herbacianej i przesypuje się ją do niego wyłącznie podczas serwowania napoju.

Otwartą matchę dobrze jest zużyć w ciągu kilku miesięcy, ponieważ jej smak i działanie prozdrowotne może ulec pogorszeniu, a kolor stać się mniej intensywny.

Najczęstsze błędy podczas przygotowywania matchy

Przygotowanie dobrej matchy jest bardzo proste i nie zajmuje dużo czasu. Nie potrzebujesz do tego także kompletu specjalnych akcesoriów, choć te zdecydowanie umilą ci ten proces. Jeśli Twoja matcha nie jest smaczna, możliwe, że:

• matcha jest złej jakości;

• proporcje są nieodpowiednie (np. za mało gramów matchy, a za dużo mililitrów wody lub mleka);

• była zalana wrzątkiem lub wodą o wyższej temperaturze niż 80°C;

• sproszkowana herbata nie była prawidłowo wymieszana z wodą;

• herbata była źle przechowywana i straciła swoje właściwości.

 

FAQ

Czy matcha ceremonialna jest zawsze lepsza od kulinarnej?

Matcha ceremonialna jest lepsza od kulinarnej, jeśli pijesz matchę z wodą. Jeśli potrzebujesz matchy do wypieków i deserów, wybierz matchę kulinarną.

 

Czy można użyć matchy ceremonialnej do wypieków?

Tak, ale nie będzie tak wyczuwalna jak matcha kulinarna. Matcha ceremonialna ze względu na swój głęboki zielony kolor i delikatny smak może posłużyć do dekoracji lub jako składnik lekkich kremów.

 

Czy matcha kulinarna nadaje się do picia?

Teoretycznie tak, jednak jej smak jest wyraźnie herbaciany i gorzki, a kolor bledszy. Do picia lepiej wybrać matchę ceremonialną, np. Moya Matcha Luksusowa albo matchę premium lub klasy średniej, np. Moya Matcha Tradycyjna lub Moya Matcha Codzienna.

 

Ile matchy potrzeba do jednej filiżanki?

Na filiżankę matchy, czyli 200 ml, zazwyczaj wystarczy ok. 2 g sproszkowanej herbaty, ale dokładne proporcje zależą od tego, jaki napój przygotowujemy.

 

Dlaczego matcha ceremonialna tyle kosztuje?

Matcha ceremonialna to najdroższa matcha, ponieważ pochodzi z pierwszego zbioru, cechuje się najlepszym smakiem i zawiera najwięcej substancji odżywczych takich jak katechiny.

 

Jaka matcha będzie najlepsza na początek?

Na początek najlepiej kupić matchę premium, np. Moya Matcha Tradycyjna, która nada się zarówno do picia z wodą, jak i do latte czy innych napojów z matchą. Jej smak jest zbalansowany, z przyjemną goryczką.